تأملی بر توقف پروژه ذوب مس سونگون ورزقان در آذربایجان شرقی

*استدلال زور یا زور استدلال *

تأملی بر توقف پروژه ذوب مس سونگون ورزقان در آذربایجان شرقی

«تعطیلی پروژه مجتمع ذوب مس سونگون، تصمیمی سیاسی بود»

«مجتمع مس سونگون ورزقان در آرزوی ذوب شدن»

«سود چندمیلیاردی مس سونگون در کرمان سرمایه‌گذاری می‌شود»

«صنعت مس آذربایجان‌ شرقی بدون واحد ذوب توسعه نخواهد داشت»

یک کارشناس اقتصادی نوشته: در چهارسال گذشته هرکجا صحبت از صنعت مس آذربایجان و توقف پروژه ذوب مس سونگون می‌شد، گاهی تیترهایی بر سردر رسانه‌ها نقش می‌بست که بیش از هر چیزی مشخصه آن، قومی بودن آن بود. آن «توقف»، موافقان و مخالفانی داشته و دارد، اما...

 حسین تقوی/ کارشناس اقتصادی
  منتشرشده در شماره 258 هفته‌نامه «تجارت فردا»/ 21 بهمن 1396

«تعطیلی پروژه مجتمع ذوب مس سونگون، تصمیمی سیاسی بود»، «مجتمع مس سونگون ورزقان در آرزوی ذوب شدن»، «سود چندمیلیاردی مس سونگون در کرمان سرمایه‌گذاری می‌شود»، «صنعت مس آذربایجان‌ شرقی بدون واحد ذوب توسعه نخواهد داشت» و تیترهایی دیگر از این دست، همه و همه اخباری بودند که در چهارسال گذشته هرکجا صحبت از صنعت مس آذربایجان می‌شد، بر سردر رسانه‌های استانی نقش می‌بست که بیش از هر چیزی مشخصه آن، قومی بودن آن بود. متوسل شدن به «منطق قومیتی» شاید راهی باشد برای دست‌یابی به حقی که به ظن مسئولان منطقه‌ای و فعالان رسانه‌ای، در کشاکش دعواهای سیاسی یا قومی در ایران‌زمین، به هیچ گرفته می‌شود. این نوشتار تلاش می‌کند تا با تأکید بر آسیب‌های ناشی از قومیتی کردن موضوع و بر پایه سخنان اهل فن، چند نکته را گوشزد کند تا شاید مسیری برای درک درست‌تری از فضای توسعه در صنعت مس استان آذربایجان شرقی، به‌دست دهد.

بر پایه گفته‌ها و مستنداتی که آغازگر توقف طرح ذوب و پالایش مس سونگون در شرکت ملی صنایع مس ایران در سال 1393 شد، به نظر می‌رسد در کنار دغدغه‌های پر‌شمار زیست‌محیطی، دو نگرانی عمده -برای شرکتی که دیگر مانند سال‌های قبل از 1385 دست در جیب دولت نداشت و دستش برای خرج‌کرد در جیب سهامداران بود و البته پاسخگو به خیل عظیم سهامداران- مطرح بود. نخست این‌که معدن مس سونگون با محدودیت جدی برای توسعه روبه‌روست و با مانعی خروشان همچون رودخانه ارس مواجه؛ و دوم محدودیت نیاز کشور برای مصرف مس کاتدی و اسید سولفوریک حاصل از احداث پالایشگاه مس سونگون. از منظر مدیران کنونی شرکت و طراحان توقف طرح‌های توسعه‌ای که به‌زعم آنان این طرح‌ها ضررده بود و در شرایطی که کاهش قیمت جهانی مس، روند نزولی خود را هرچه سریع‌تر طی می‌کرد، انجام طرح‌های توسعه‌ای و افزایش ظرفیت تولید کاتد شرکت مس، معقول و منطقی نبود. از این دیدگاه، افزایش قیمت جهانی مس و سود چشمگیری که شرکت ملی صنایع مس ایران بین سال‌های 2009 تا 2014 نصیبش شد، این شرکت را وا‌داشت تا همچون بزرگان معدنکاری دنیا مثل کودلکو، گلنکور و فریپوت مک‌موران، طرح‌های توسعه‌ای خود را افزایش دهد. ولی در سال 1393 و با وقوع بحران اقتصادی در دنیا و به‌دنبال آن رکود در اقتصاد کشور چین و کاهش قیمت جهانی مس، شرکت‌های معدنی برای کاهش طرح‌های توسعه‌ای شروع به سبقت گرفتن از یکدیگر کردند. شرکت‌های بزرگی مثل کودلکو، گلنکور و آنگلو امریکن، برای حفظ و بقای شرکت خود در آن شرایط بحرانی، محدودسازی عملیات استخراج، توقف یا فروش معادن و پروژه‌های غیربازده را در دستور کار قرار دادند. کودلکو تحت ‌فشار کاهش قیمت مس، روند اجرایی و بهره‌برداری از برخی پروژه‌های معدنی را کندتر کرده است و در تلاش است با صرفه‌جویی در هزینه‌های تولید، در حدود یک میلیارد دلار از هزینه‌های تولید خود بکاهد و متناسب با شرایط اقتصادی فعلی، حرکت کند. بنابراین، مدیران شرکت مس تأکید می‌کردند در شرایط کنونی به خاطر وجود بازاری نامطمئن در صنعت مس در سطح جهانی و داخلی، کاهش قیمت در بازار جهانی، عدم امکان مصرف اسید سولفوریک تولیدی به‌عنوان محصول جانبی کارخانه‌های ذوب و لزوم مدیریت مصرف خارج از روند توسعه صنعتی کشور، توجه به الزامات زیست‌محیطی و عدم امکان تأمین منابع ارزی و ریالی برای اجرای پروژه‌ها ازطریق بانک‌ها، امکان پیشبرد همه طرح‌های توسعه‌ای صنعت مس وجود ندارد و تصمیم به متوقف کردن 6 طرح غیراقتصادی و همچنین توقف فعالیت 3 پروژه تا تکمیل مطالعات مربوط گرفتند. براساس اخبار و اطلاعات منتشرشده، این 6 پروژه غیراقتصادی، شامل دو پروژه ذوب و پالایش و 4 طرح راه‌اندازی و توسعه واحدهای تغلیظ بود که ازسوی شرکت مس متوقف شدند. دو پروژه ذوب تعطیل‌شده، عبارت بودند از: احداث کارخانه ذوب و اسید مس سونگون و احداث کارخانه پالایشگاه مس سونگون. فاز3 تغلیظ مس سونگون، معدن و کارخانه تغلیظ نوچون، فاز2 تغلیظ مس میدوک و فاز3 تغلیظ مس سرچشمه هم، 4 پروژه تعطیل‌شده دیگر در شرکت مس هستند که با اتخاذ این سیاست، بیش از 2090 میلیون یورویی که برای انجام این طرح‌ها لازم بود، صرفه‌جویی می‌شد.

موافقان و منتقدان چه می‌گویند؟

با اعلام این خبر ازسوی شرکت ملی صنایع مس ایران، مخالفان اتخاذ این تصمیم اعلام کردند با توقف طرح‌های توسعه‌ای سونگون، آسیب جدی به توسعه اقتصادی استان آذربایجان وارد خواهد شد و ترجیع‌بند سخنان بیشتر مخالفان این بود که با ارسال کنسانتره تولیدی به یک استان دیگر، از یک‌سو خام‌فروشی صورت می‌گیرد و سود کمتری نصیب شرکت مس آذربایجان خواهد شد و از سوی دیگر، جلوی اشتغال‌زایی گرفته خواهد شد. مخالفان در کنار انتقاد به این تصمیمات، خواستار «تکمیل هرچه سریع‌تر زنجیره تولید در مس سونگون» بودند. آن‌ها تأکید می‌کردند که طرح توسعه مس سونگون، بر مبنای فاز دوم توسعه صنعت مس و با اخذ مجوز از سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی و با هدف افزایش ظرفیت تولید کاتد کشور از 250هزار تن به 450هزار تن، تعریف شده بود. در خبرها آمده است که بر پایه همین طرح، ذوب (تولید سالانه 100هزار تن آند حاصل از کنسانتره) و پالایش مس سونگون (تولید سالانه 100هزار تن کاتد حاصل از آند) در سال 1388 کلید خورد و قرار بود تا پایان سال 1391 به افتتاح برسد. همچنین، برای حفظ جنگل‌های ارسباران، طرح ایجاد کارخانه اسید سولفوریک برای جذب گوگرد خروجی واحد ذوب سونگون به‌طور موازی در دستور کار قرار می‌گرفت تا الزامات زیست‌محیطی این طرح رعایت شود.

علاوه بر این، منتقدان توقف طرح تأکید می‌کردند که حتی درصورتی‌که ذخایر جدید به مس سونگون اضافه نشود، این معدن با وجود ذخایر فعلی، قادر به تولید 300هزار تن کنسانتره خواهد بود و وجود معدن مس ارمنستان که ازنظر هزینه‌های حمل‌ونقل به‌صرفه خواهد بود، می‌تواند تا 150هزار تن کنسانتره این مجتمع را تأمین کند. همچنین، بازار قراضه کشورهای همسایه می‌توانست یکی از تأمین‌کنندگان کارخانه ذوب سونگون باشد.

منتقدان به‌درستی تأکید و اعلام می‌کردند که تولید کنسانتره صِرف، قطعاً بازدهی اقتصادی بیشتری برای شرکت مس دارد، ولی با توجه به محروم بودن منطقه اهر و تأثیری که تکمیل چرخه تولید مس منطقه در توسعه بازارهای استان آذربایجان شرقی دارد، می‌تواند تأثیری شگرف در کاهش بیکاری و توسعه اجتماعی استان داشته باشد.

یکی از انتقاداتی که مخالفان تعطیلی طرح‌های توسعه‌ای ذوب و پالایش مطرح می‌کنند، این است که با توقف این طرح‌ها عملاً شرکت مس به یک شرکت خام‌فروش مواد معدنی تبدیل ‌شده است. بدیهی است که کنسانتره تولیدی حاصل از سنگ معدن، یک فرایند کاملاً تولیدی را پشت‌سر می‌گذارد و بررسی سیاست‌های تولیدی و بازدهی اقتصادی شرکت‌های تولیدی مس در جهان، نشان از این دارد که این شرکت‌ها عموماً علاقه به تولید کنسانتره و فروش آن دارند و تنها در مواردی اقدام به راه‌اندازی واحدهای ذوب می‌کنند که مصرف کاتد به‌اندازه کافی در کشور وجود داشته باشد. همچنین، مقایسه میزان سودآوری واحدهای ذوب و پالایش مس با حاشیه سود 60درصدی واحدهای معدنی در جهان، به‌خوبی نشان می‌دهد که سود اصلی صنعت مس در واحد تغلیظ نهفته است و واحدهای ذوب از حداکثر حاشیه سود 4 تا 5درصدی برخوردارند. بنابراین، این ماده خام به تعبیر مخالفان، برای شرکت حاشیه سود بالایی به‌همراه دارد.

موافقان این طرح معتقدند که هدف‌گذاری اولیه برای 450هزار تن و سپس دست‌یابی به 700هزار تن کاتد تا پایان برنامه ششم توسعه، امری غیرواقع‌بینانه و به‌دور از در نظر گرفتن شرایط مصرف داخلی و خارجی و شناخت از ظرفیت اسمی کارخانه‌های ذوب کشور است.

در حال حاضر، در داخل کشور 200هزار تن کاتد تولید می‌شود که 120هزار تن آن در داخل مصرف می‌شود و 80هزار تن آن، قابلیت صادرات دارد. موافقان می‌گویند درصورتی‌که طی 10سال آینده، یعنی تا سال 1404 کشور رشد 6درصدی داشته باشد، مصرف کاتد کشور 180هزار تن خواهد بود، این درحالی است که براساس آمار و ارقام منتشرشده ازسوی شرکت مس، با توجه به سرمایه‌گذاری‌هایی که از گذشته درخصوص راه‌اندازی واحدهای ذوب در سرچشمه و خاتون‌آباد در استان کرمان شده، ظرفیت تولید کاتد 400هزار تن است و بنا به نبود تقاضا، این کارخانه‌ها با ظرفیت اسمی خود کار نمی‌کنند.

همچنین، موافقان توقف طرح ذوب سونگون، استدلال می‌کنند که تجربه ذوب خاتون‌آباد؛ که آسیب‌های جدی به محیط‌زیست شهربابک وارد کرد و علی‌رغم اقداماتی که شرکت مس برای رفع آلودگی‌ها در سال‌های اخیر انجام داده؛ به مسئولان دولتی و خصوصی فهماند که نباید بی‌گدار و به‌خاطر حاشیه سود 5 تا 10درصدی ذوب و پالایش، محیط‌زیست کم‌نظیر ارسباران را به نابودی کشاند. در حال حاضر، با وجود تکنولوژی فلش در خاتون‌آباد، شرکت مس در حدود 30 میلیون دلار در سال، زیان ناشی از عملکرد را متحمل می‌شود. بنابراین، ایجاد و راه‌اندازی واحد ذوب تا زمانی که مصرف کاتد در کشور وجود نداشته باشد زیان و ضرر زیادی را به‌همراه خواهد داشت.

همچنین، موافقان درباره تعطیلی کارخانه اسیدسولفوریک سونگون می‌گویند با راه‌اندازی واحدهای ذوب، برای رفع آلاینده‌های حاصل از آن باید میلیاردها تومان و میلیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری شود تا کمترین میزان آسیب برای محیط‌زیست ازطریق تولید اسید ایجاد شود. ولی نکته مهم درخصوص تولید اسید این است که مصرف اسید در کشور در حال حاضر 800هزار تن است و اگر شرکت مس فقط بخواهد اقداماتی برای رفع کامل آلایندگی از منطقه ذوب خاتون‌آباد و سرچشمه انجام دهد، باید مصرف 000/350/1 تنی اسید در کشور وجود داشته باشد. این درحالی است که این مقدار در کشور مصرف نمی‌شود و صادرات این فرآورده هم، به‌دلیل وجود مشکلات فراوان در حمل‌ونقل، به‌راحتی امکان‌پذیر نیست و خطرات زیادی دارد.

چه باید کرد؟

هم در سخنان مخالفان و هم در سخنان موافقان، نگرانی‌ها و دغدغه‌های جدی وجود دارد. نگرانی‌هایی برای آینده توسعه اقتصادی استان آذربایجان شرقی ازسوی مخالفان، و دغدغه‌هایی برای حفظ محیط‌زیست و نیز منافع شرکت و سهامداران، ازسوی موافقان. علاوه بر این، به نظر ‌می‌رسد هنگامی‌که بین منافع شرکت با لحاظ کردن آیتم رکود اقتصادی، افزایش هزینه‌های سربار و کاهش قیمت مس و منافع استانی، هم‌دلی و هم‌سازی به‌وجود نیامد، استدلال‌های مربوط به بحث توسعه مجتمع مس سونگون، رنگ قومیتی گرفت. نگارنده معتقد است در کشوری همچون ایران که تنوع جمعیتی و قومی ‌آن بسیار قابل‌توجه است، لحاظ کردن منافع همه اقوام ایرانی برای توسعه پایدار و نیفتادن در دام افراط ‌و تفریط در بحث توسعه، امری ضروری و غیرقابل ‌انکار است. این امر برای بنگاه‌های اقتصادی همچون شرکت ملی صنایع مس ایران، که دارای مناطق عملکردی در دو استان کرمان و آذربایجان است، دوچندان است؛ چراکه برنامه‌ریزی برای توسعه هریک از مناطق عملکردی، درصورتی‌که بدون اقناع طرف‌های ذی‌نفع در منافع شرکت صورت گیرد، ممکن است موجب ایجاد رقابت‌های قومی و استانی شود.

جدای از آنچه در آینده دور یا نزدیک در باب تکمیل چرخه تولید مس در استان آذربایجان ‌شرقی مطرح خواهد شد، تمایل دارم بر پایه رویکرد شرکت مس در دوسال اخیر مبنی بر توسعه پایدار مناطق عملکردی، نکاتی را مطرح کنم. آنچه بخصوص در یک‌سال اخیر در سخنان مدیران ارشد شرکت مس دیده می‌شود و هم‌اکنون در این شرکت با ایده «تاب‌آوری اقتصادی» -به‌ معنای توسعه پایدار ازطریق بازطراحی مسئولیت اجتماعی در بستر اقتصاد مقاومتی- در حال رخ دادن است، تلاش برای پاسخ به این پرسش اساسی ازسوی مدیران کنونی شرکت مس است که چگونه می‌توان در مناطق عملکردی شرکت که عمدتاً تک‌محصولی هستند، یک اقتصاد تاب‌آور، پویا و اشتغال‌زا ایجاد کرد. ایده اساسی در طرح این مسأله، آن بوده است که خواه‌ناخواه ذخایر معدنی مناطق مختلف طی یک دوره زمانی بیست یا ‌سی‌ساله به پایان خواهد رسید و مناطقی که برای دورانی شاهد رشد و شکوفایی اقتصاد معدنی بوده‌اند، با یک اقتصاد فروپاشیده روبه‌رو خواهند شد. شرکت ملی صنایع مس ایران، طی یکی‌دو سال گذشته با مطرح کردن ایده اقتصاد ازطریق مُعین اقتصاد مقاومتیِ مناطق شدن، به‌دنبال ایجاد اشتغال و توسعه پایدار در مناطق عملکردی خود در استان‌های کرمان و آذربایجان شرقی است. براساس آنچه در سخنان مدیریت ارشد شرکت مس دیده می‌شود، به نظر می‌رسد که این شرکت به‌دنبال ایجاد یک اکوسیستم کارآفرینی با مشارکت جوامع محلی و از این مسیر، به‌دنبال یک بازی برد- برد است.

یک اصل ساده اقتصادی می‌گوید «منابع محدود و تقاضای نامحدود»، پایه و اساس تصمیم‌گیری‌های اقتصادی را شکل می‌دهد. نه‌تنها برای شرکت مس، بلکه برای تمام شرکت‌های بزرگ معدنی و صنعتی ایران از ذوب‌آهن گرفته تا نفت و پتروشیمی، وجود درخواست‌های مکرر برای استخدام -با وجود نیروی انسانی بیش از سطح استانداردهای جهانی- ازسوی جوامع محلی، یک از مشکلاتی است که در چند دهه فعالیت اقتصادی، مدام و مدام با آن درگیر بوده‌اند. از این‌ها که بگذریم، فشار دولت‌مردان منطقه‌ای و کشوری برای رفع معضل بیکاری ازطریق فشار به شرکت‌های معدنی و صنعتی و از باب تحقق شعارهای تبلیغاتی، منجر به شروع بازی دوسرباختی با بنگاه‌های اقتصادی می‌‌شود که درنهایت «نه خدا را خوش آید، نه خلق خدا را». همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، یکی از استدلال‌های موافقان توسعه مجتمع مس سونگون، ایجاد اشتغال و توسعه برای استان است. به نظر می‌رسد شرکت مس با عملی کردن ایده تاب‌آوری اقتصادی و ایجاد اشتغال، از یک‌سو به دنبال رفع نگرانی‌های جامعه محلی و از سوی دیگر، به‌دنبال تسهیل رشد اقتصادی کشور و پیشبرد اقتصاد مقاومتی یا همان اقتصاد مردمی است. به ‌بیان‌دیگر و بر پایه اخبار و مستندات این طرح، شرکت مس می‌خواهد برای ایجاد اکوسیستم کارآفرینی، با تأسیس یک صندوق سرمایه‌گذاری اختصاصی، در راستای فعال کردن مشاغل خرد و خانگی، احیا و توسعه بنگاه‌های کوچک و متوسط و حتی بنگاه‌های نزدیک به بزرگ، به‌جای چندصد شغل حاصل از احداث کارخانه ذوب و پالایش، چندهزار شغل پایدار در چندسال آینده و خارج از شرکت، در شهرستان‌های مناطق عملکردی خود ایجاد کند.

براساس اخباری که از این شرکت به گوش می‌رسد و از اجرای طرح‌هایی همچون احیا و توسعه کسب‌وکارها در استان کرمان شنیده می‌شود، این، راه و پاسخی است که مدیران کنونی شرکت مس در پاسخ به چگونگی توسعه و اشتغال‌زایی در منطقه مس سونگون ورزقان هم برگزیده‌اند. بدون شک، هیچ ایده و طرحی بدون نقص نیست و نخواهد بود، ولی آنچه مهم است این است که باب گفت‌و‌گو بین موافقان و مخالفان باز باشد و فارغ از استدلال‌های احساسی و قومیتی و سیاسی و...، زور استدلال را جایگزین استدلال زور کنند تا آنچه مایه خرسندی ارسباران و مردم سخت‌کوش آذری است، محقق شود.

در پایان تأکید می‌کنم که این نوشته، برای تاکید بر ضرورت گشودن باب تعامل و گفت‌وگو و ترسیم فضایی بود که هم‌اکنون بر سر راه توسعه یکی از صنایع بزرگ کشور، وجود دارد.

* تیتر مطلب، برگرفته از مقدمه کتاب «پرسش‌های زندگی» اثر فرناندو سوتر است.

مردم منطقه خاروانا خواستار الحاق بخشی از اراضی این بخش به منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس هستند

اختصاصی خاروانا نیوز: سند تدبیر و توسعه شهرستان ورزقان به همراه اسناد تدبیر توسعه شهرستان های هریس و چاراویماق در دی ماه 1393 و بیستمین جلسه شورای برنامه ریزی و توسعه استان آذربایجان شرقی به تصویب رسید. این سند در جلد سوم سند تدبیر و توسعه آذربایجان شرقی و در مجموعه اسناد شهرستانی این سند در زمستان 1394 به چاپ رسید.

مطالعه سند تدبیر و توسعه شهرستان حاکی از آن است که برای شهرستان ورزقان 5 هسته کلیدی در این سند تعریف شده است که یکی از مهمترین آنها الحاق بخشی از اراضی شهرستان به منطقه آزاد ارس می باشد. ذیل بند مربوطه، توضیحات زیر بیان شده است:

 "بنــا بــه تعاریــف بین المللــی، منطقــه آزاد محــدوده حراســت شــده بنــدری و غیربنــدری اســت کــه از شــمول برخــی از مقــررات جــاری کشــور متبــوع خــارج بــوده و بــا بهره گیــری از مزایایــی نظیــر معافیت هــای مالیاتــی، بخشــودگی ســود و عــوارض گمرکــی، عــدم وجــود تشــریفات زایــد ارزی، اداری و مقررات دســت و پاگیــر و همچنین ســهولت و تســریع در فرآیندهــای صــادرات و واردات بــا جــذب ســرمایه گذاری خارجــی و انتقــال فنــاوری بــه توســعه ســرزمین اصلــی کمــک می نمایــد. در تعریــف ســازمان ملــل متحــد (یونیــدو) مناطــق آزاد «محرکــی» در جهــت تشــویق صــادرات صنعتــی تلقــی می گــردد. بــر طبــق مطالعــات انســتیتوی «آدام اســمیت» انگلســتان در حــال حاضــر حــدود چهارصــد بنــدر و منطقــه آزاد تجــاری در جهــان وجــود دارد کــه هــر یک در مقیاس های متفاوتی به فعالیت مشغول هستند.

مناطــق آزاد موجــود در ایــران عبارتنــد از منطقــه آزاد قشــم، کیــش، ارس، چابهار، انزلی و اروند.

آزاد ارس نیــز به منظــور تســریع در انجــام امــور زیربنایــی، عمــران و آبادانــی، رشــد و توســعه اقتصــادی، ســرمایه گذاری و افزایــش درآمــد عمومــی، ایجــاد اشتغال سالم و مولــد، تنظیــم بــازار کار و کالا، حضــور فعــال در بازارهــای جهانــی و منطقــه ای، تولیــد و صــادرات کالاهــای صنعتــی و تبدیلــی و ارایــه خدمــات در تاریــخ 1382/6/2 بــه تصویــب مجلــس شــورای اســلامی رســید و در اواخــر شــهریورماه 1383  آغاز بــه کار نمــود.

منطقه آزاد تجاری- صنعتــی ارس در اســتان های آذربایجان شــرقی (شهرســتان های جلفــا، کلیبــر و خداآفریــن) و اردبیــل (شهرســتان های پــارس آبــاد، بیلــه ســوار و گرمی) واقــع شــده  اســت. بنــا بــر ارزیابی هــای صــورت گرفتــه از ســوی دبیرخانــه شــورای عالی مناطــق آزاد ایــران، منطقــه آزاد ارس، پــس از منطقــه آزاد کیــش، دومیــن منطقــه آزاد توسعه یافته و در حال رشد کشور است.

الحاق بخشی از اراضــی شهرســتان ورزقــان بــه منطقــه آزاد ارس با وجــود معــادن عظیــم مــس، طــلا و ... مناطــق تاریخــی و طبیعــی گردشــگری و اراضــی کشــاورزی حاصــل خیــز می توانــد بــا اســتفاده از تســهیلات ویــژه مناطــق آزاد در خصــوص جــذب ســرمایه گذاری داخلــی و خارجــی جهــش در ســرمایه گذاری در منطقــه را به ویــژه درصنایع پاییــن دســتی مــس و طــلا فراهــم نمایــد.

موضوع الحاق اراضــی شهرســتان ورزقــان بــه منطقــه آزاد ارس بــرای اولیــن بــار بــا پیگیری هــای مســئولین وقــت شهرســتان در ســال 1389 کلیــد خــورد و در ســال 1390 ایــن امــر مــورد مطالعــه مســئولین و کارشناســان منطقــه آزاد قــرار گرفــت. بخش هایــی از شهرســتان از جملــه اراضــی مشــهور بــه دامنــه کــوه شــهیدلر در کنــارجاده خاروانا- نوردوز کــه از ســمت شــرق متصــل بــه ســد حاجیلار بــوده (خــط انتقال گاز و بــرق صادراتــی ایــران بــه ارمنســتان از ضلــع غربــی آن عبــور می کنــد)، همچنیــن مناطقــی در بخــش مرکــزی شهرســتان باهــدف جــذب ســرمایه های داخلــی و خارجــی و اســتقرار صنایــع مرتبــط بــا مــس و طــلا در ایــن مناطــق، مــورد شناســایی و مطالعــه  قرار گرفته است."

همانطور که مشاهده می شود، الحاق بخشی از اراضی خاروانا واقع در شهیدلر و جاده نوردوز به منطقه آزاد ارس، صریحا در سند تدبیر توسعه شهرستان قید شده است. حال سوال این است که چرا مسئولین امر حتی مصوبه خود را نیز اجرایی نمی کنند؟ چرا طی سالهای اخیر هیچگونه اقدام عملی در راستای نیل به هدف فوق صورت نگرفته است؟

عدم توجه مسئولین امر به موضوع الحاق خاروانا به منطقه آزاد ارس، این شائبه را در اذهان مردم ایجاد کرده است که موضوع الحاق مجتمع مس سونگون و شهرک صنعتی مس (در دست اقدام) که در مرکز شهرستان قرار گرفته است و فاصله زیادی از منطقه آزاد ارس دارد و از سوی مسئولین ذیربط رد شده است، باعث گردیده تا الحاق بخشی از اراضی خاروانا به این منطقه که تقریبا به اراضی منطقه آزاد متصل هستند، در حاشیه قرار گیرد. به عبارت دیگر، مسئولین محترم در صورت عدم الحاق بخشی از بخش مرکزی شهرستان به منطقه آزاد ارس، تمایل ندارند تا بخش خاروانا به این منطقه الحاق گردد.

برخی از بزرگواران نیز بر این باور هستند که اگر بخش خاروانا به منطقه آزد ارس ملحق گردد، زمینه استقلال آن و جدایی بخش از شهرستان ورزقان مساعدتر می شود!

به هر حال، وقتی الحاق بخشی از اراضی بخش خاروانا به منطقه آزاد ارس در سند تدبیر و توسعه شهرستان و استان تصویب شده است و از سوی دیگر، الحاق این بخش از شهرستان می تواند باعث ایجاد تحولی عظیم در وضعیت اقتصادی و اجتماعی بخش خاروانا و شهرستان ورزقان گردد، چرا باید با تکیه بر شائبه های بی اساس، از تحقق موضوع مذکور ممانعت به عمل آید؟

الحاق بخشی از اراضی خاروانا به منطقه آزاد ارس، یکی از مطالبات مهم و جدی اهالی بخش خاروانا از مسئولین ذیربط، به ویژه نماینده محترم مردم در مجلس شورای اسلامی است. مردم خواستار تحقق قطعی این موضوع در کنار چند طرح مهم و حیاتی دیگر هستند و از نماینده خود انتظار دارند همانطور که در ایام انتخابات وعده داده اند، نسبت به پیگیری جدی موضوع اقدام نمایند. به ویژه اینکه، مجلس شورای اسلامی طرح های مشابه دیگری نیز در دست بررسی دارد و می توان از فرصت پیش آمده برای طرح موضوع در مجلس و تصویب آن اقدام نمود. همچنین نمایندگان دولت و مسئولین منطقه آزاد ارس نیز همواره از موضوع الحاق بخش خاروانا به منطقه آزاد ارس حمایت کرده اند.

سازمان آب و سازمان جهاد کشاورزی مردم را فریب می دهند

اب سد حاجیلار چای؛ سازمان آب و سازمان جهاد کشاورزی مردم را فریب می دهند

یادداشتی از: حسن رشتبر (عضو شورای اسلامی شهر خاروانا و نماینده شورای شهرستان در شورای اسلامی استان آذربایجان شرقی)

کانال انعکاس اخبار بخش خاروانا: در روزهای اخیر ما شاهد اجرای پروژه پایاب سد حاجیلر چای بخش خاروانا در اراضی روستای کلو و روستاهای ارسبار ( از روستای تلکری تا دوزال و کردشت ) در بخش سیه رود هستیم. این پروژه توسط سازمان جهاد کشاورزی استان طی آگهی های مناقصه به شرکت های پیمانکاری واگذاری شده و همینک شرکت برنده شده، در محل تجهیز کارگاه نموده و نسبت به احداث پایاب اقدام می کند و کارگاه در حال حاضر فعال می باشد.

منظور از اجرای پایاب یعنی آب از محل سد و حوضچه های آن یعنی از محل خروجی سد، نسبت به برداشت آب از طریق ثقلی و یا به صورت پمپاژ اقدام می گردد. یعنی هر پایابی باید از خروجی سد شروع شود و به اراضی مورد نظر در طرح پایاب انتقال یابد. همانگونه که می دانید سازمان جهاد هم اعلام کرده که مقدار 550 هکتار در این محدوده در طرح پایاب سد قرار دارد و با آب و تاب فراوان این پروژه در دست اجراست. و از 1000 هکتار سهم آب کشاورزی فقط 450 هکتار برای اراضی بخش خاروانا می ماند. مشاوران طرح نیز اعلام میکنند که اجرای پایاب در اراضی بخش خاروانا توجیه اقتصادی ندارد. به همین منظور از محل پایاب سد که در دست اجرا هست بازدید به عمل آمد. متوجه شدیم این شرکت فقط کانالهای آبیاری روستاهای پایین دست سد حاجیلر چای را بهسازی می کنند و از بستر رودخانه برای این کانالها دهنه ورودی آب احداث نموده و ادامه کانالها را با سیمان و سنگ و جدول و غیره ، بهسازی و بازسازی می کنند. دهنه همه این کانالها از بستر رود خانه است و هیچکدام یک از این کانالها به طور مستقیم با سد هیچ ارتباطی ندارد. یعنی همان شکل قدیمی کانالها بهسازی می شوند و هیچ گونه ربطی به اجرای پایاب ندارند. بنابراین نتیجه میگیریم سازمان جهاد کشاورزی مردم ما را گول می زند. واضح تر بگویم، شبیه همین طرحها در بخش خاروانا در روستای ملک قضات در کانال مشهور « سیمان ارخ » در دست اجراست. ادامه کانال ملک قضات امسال به همت جهاد کشاورزی خاروانا و سایر مسئولین مربوطه در دست بهسازی است یعنی « سیمان ارخ » به همان شکل تا اراضی و گندم زارهای ملک بهسازی می شود. جناب آقای دکتر انبارته بعد از این بازدید بسیار ناراحت بودند و به صراحت اعلام می نمودند که من اجازه نخواهم داد آب سد به این راحتی از دست مردم منطقه خارج شود و باید پایاب سد برای اراضی منطقه اجرا شود .

پس تا اینجای کار هیچ پایابی در منطقه در دست اجرا نیست، اما چرا مسئولین استانی بر این مسئله تاکید دارند؟ و چرا مسئولین استان زیر بار اجرای طرح پایاب به اراضی منطقه نمی روند و مشاوران محترمشان اظهار می دارند که توجیه اقتصادی نداشته و از دستور کار خارج نموده اند؟ چرا پمپاژ آب به دشت گردیان، به دشت گول فرج، به باغات ایری سفلی، به دشت شبستر که  همگان از این پمپاژها اطلاع کامل دارید، توجیه اقتصادی دارد اما اجرای پمپاژ به اراضی لیلاب، خاروانا، ملک و دستجرد توجیه اقتصادی ندارد؟ این موضوع باید شفاف سازی شود و مسئولین باید به مردم جواب بدهند. علت این چراها چیست و در کجاست؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟  اراضی منطقه خاروانا که میتواند تحت پوشش پایاب قرار بگیرد بیش صدهزار هکتار است. اگر اراضی دستجرد آب داشته باشد جوابگوی نیاز یک کشور می تواند باشد. اگر اراضی لیلاب و خاروانا و ملک آب داشته باشد جوابگوی نیازهای دهها کشور است. با اجرای پمپاژ آب به این اراضی میتوان بزرگترین کشت و صنعت دنیا را در این منطقه به راه انداخت. چرا باوجود این همه زمین قابل کشت، مسئولان کوتاهی میکنند؟ خاک دیزمار از جنس طلاست. هر چه بکاری صدها برابر درو خواهی نمود به شرطی که آب داشته باشد. میتوان در این اراضی تغییر الگوی کشت داد و متناسب با نیاز زمان، و منطقه و با مدیریت صحیح، بیشترین بهره را برد.

مردم منطقه خاروانا بسیار صبور، مهربان، مهمان نواز و عاشق نظام و دولت و قدردان خدمتگزاران خود هستند و هنوز صبورانه منتظر اقدامات دولت هستند و هیچ مسئولی هم از این خصوصیات بارز اخلاقی این مردم سواستفاده نکند. وای به روزی که این اقدامات صورت نپذیرد و بخواهند مردم را گول بزنند و به خواسته های بحق آنان پاسخ ندهند و عزت و غرور این مردم را زیر پا بگذارند. آن روز هیچ احدالناسی نخواهد توانست از این سد یک قطره آب ببرد و پیامدهای آن متوجه مسئولانی خواهد بود که جوابگوی مردم نیستند.

مردم ما هیچوقت به شما اجازه نخواهند داد آب سد را به جاهای دیگر انتقال دهید. ما در این کشور و برای این نظام مقدس و در راه ولایت و رهبری، شهید داده ایم، به جبهه رفته ایم، در همه صحنه های نظام و انقلاب حضور داشته ایم و به کوری چشم همه بدخواهان پیرو ولایت تا ابد باقی خواهیم ماند،  تا عزت و سربلندیمان را حفظ کنیم و در اینجا خطاب به سازمان آب که این محدوده را به دلایل نداشتن توجیه اقتصادی به گفته خودشان، این طرح را از دستور کار خود خارج نموده اند، انتظار داریم مجددا بررسی کنند و اقدام مساعد به عمل آورند که پشیمانی بعدی هیچ سودی برای هیچکس نخواهد داشت. در پایان واضح تر بگویم: مردم این منطقه به هر طریقی که شده آب کشاورزی برای دشتهای لیلاب، خاروانا، ملک قضات و دستجرد می خواهند .فقط همین یک جمله نه کمتر نه بیشتر.

شما آب را به این اراضی برسانید ما نیز همه اراضی را به صورت مکانیزه و با تغییر الگوی کشت و هدفمند و با مدیریت صحیح منابع آبی  با استفاده از نظر کارشناسان مجرب و فعالان این عرصه، این اراضی را مدیریت و مورد بهره برداری قرار خواهیم داد .

ما امیدواریم در جلسه ای که بزودی با حضور روسای سازمانها و کارشناسان آنها و مسئولین منطقه برگزار خواهد شد، نتایج مثبتی داشته باشد. ضمن اینکه دکتر علیزاده قول صدرصد دادند که به هر نحو ممکن مشکل پایاب را حل کنند . و امیدواریم که اینگونه باشد . بازهم اعلام می کنم مردم ولی نعمتان مسئولین هستند و مسئولین خدمتگزار مردم می باشند و این از برکات نظام مقدس جمهوری اسلامی است. انتظار داریم تا موضوع بیش از این حساسیت پیدا نکرده همه به فکر چاره باشند.

منبع: https://t.me/kharvanakhabarlari

۸ روستای شهرستان ورزقان بدون برق هستند!

8 روستای شهرستان معدنی کشور همچنان بدون برق!!!!!

 

۸ روستای شهرستان ورزقان بدون برق هستند!

رئیس اداره برق شهرستان ورزقان گفت: 8 روستا در حال حاضر برق ندارند که سعی داریم به نوبت به این روستاها برق رسانی انجام شود

 رئیس اداره برق شهرستان ورزقان در گفت گو با آوای ورزقان بیان کرد: یکی از بزرگ ترین مشکلاتی که اداره برق شهرستان ورزقان دارد جا به جای خانه های روستایی و در پی آن  جا به جای تیر های برق در روستاهای تابع است که وظیفه این اداره نیست و هزینه های زیادی را به اداره برق تحمیل کرده است.

اکبر ملکی در ادامه گفت: با وجود کمبود نیروی کار ولی همت وتلاش همکاران در اداره باعث شد به روستاهای کوهستانی و دور افتاده و جنگلی بالوجه،کوربلاغ،نصیرآباد،خورشا و کلغای که چند خانوار دارند برق رسانی کنیم که جمعا به طول 35 کیلومتر است.

وی در ادامه به دیگر اقدامات صورت گرفته در اداره برق شهرستان ورزقان اشاره کرد و گفت: تیرگذاری برای برق رسانی به روستای صعب العبور و جنگلی اردشیر که از شهرستان همجوار نیروی کار کمکی آوردیم و حتی صدمات زیادی برای چند نفر از همکاران وارد کرد،احداث پست هوای به روستاهای علویق،لنبران،کاسین از کار های دیگری است که انجام شده است.

ملکی در آخر افزود: 8 روستای( عظیم آباد،رستم آباد،اردشیر،کامبلاش،کاکاور،خمسلو،چشمقان،جعفرآباد) در حال حاضر برق ندارند که سعی داریم به نوبت به این روستاها برق رسانی انجام شود.

گفتنی است برق رسانی به روستای رستم آباد با پیشرفت50 درصدی و روستای اردشیر با پیشرفت 80 درصدی در حال انجام است.

انتقاد تند امام جمعه ورزقان از مسئولان اجرایی شهرستان؛

انتقاد تند امام جمعه ورزقان از مسئولان اجرایی شهرستان؛

چرا حساب‌های بانکی مس سونگون به ورزقان منتقل نمی‌شود

مدیرعامل مس سونگون برای پرداخت مالیات به ورزقان اعلام آمادگی کرده اما مسئولان استان پاسخی نداده‌اند!

حجت‌الاسلام مهدوی گفت: طبق قانون و براساس مصوبه شورای معادن استان باید حساب‌های بانکی مس سونگون به ورزقان منتقل شود اما این اتفاق تاکنون رخ نداده است.

به گزارش آناج، آوای ورزقان ظهر جمعه به نقل از امام جمعه این شهرستان در خصوص مس سونگون نوشت: می‌‌‌گویند باید حساب‌‌های معدن به شهرستان انتقال داده شود، اگر این حرف قانونی است چرا تا حالا مسئولان اجرایی نکرده‌اند؟ آنان باید به مردم پاسخ دهند.

وی خاطرنشان ساخت: مدیر عامل معدن سونگون ۲ بار برای اداره‌کل امور مالیاتی و دارایی آذربایجان‌شرقی نامه ارسال و عنوان کرده است ما آمادگی داریم مالیات مجموعه سونگون را به شهرستان ورزقان بدهیم ولی به ما اجازه نمی‌دهند، این وظیفه نماینده شهرستان است که پیگیری کند و نتایج را به سمع و نظر مردم برساند.

حجت‌الاسلام مسعود مهدوی با تاکید بر اینکه اگر مدیری یا مسئولی تخلف کند به مردم معرفی و اسامی متخلفان را اعلام خواهد کرد، توضیح داد: وظیفه بنده حمایت از مظلومان است و اگر مسئولان تخلفی کنند چه دوست باشند و چه دشمن، باید رسوا شوند؛ دستگاه‌های امنیتی شهرستان باید جلو فساد را بگیرند و اگر کسی تخلفی انجام داده باید اخراج شود.

وی در ادامه به مشکلات مردم منطقه اشاره کرد و متذکر شد: در برخی از بانک‌های شهرستان اهمیتی به خواسته‌های مردم نمی‌دهند و سخت گیری‌ها و مراحل مختلفی برای مردم تعیین می‌کنند، نمونه‌ی این بانک‌ها، بانک ملت است.

خطیب نماز جمعه ورزقان گفت؛ از زلزله سال ۹۱ تمام منطقه در بانک مسکن پرونده دارند و حالا این بانک استعلام مردم را نمی‌دهد، ولی کسانی هستند که می‌گویند بانک مسکن تا سه سال این پرونده‌ها را اجرایی نخواهد کرد و معوقات را تمدید می‌کند!، چرا به مردم دروغ می‌گویید؟

 

به نام ورزقان به کام تبریز!

گلایه مردم ورزقان از انجام نشدن بازی های مس در ورزقان؛

 

به نام ورزقان به کام تبریز!

 

باشگاه فوتسال مس سونگون چند سالی است که در لیگ برتر فوتسال حضور دارد و امسال نیز قهرمان لیگ شد، نکته قابل توجه این است که هیچ یک از کار های باشگاه در شهرستان ورزقان انجام نمی شود و این کار باعث ناراحتی مردم منطقه شده است.

قاراداغ : به نقل از آوای ورزقان، تیم فوتسال مس سونگون ورزقان قهرمان لیگ فوتسال شد، اما به راستی کدام مس سونگون ورزقان!

باید پرسید چرا اسم این تیمو گذاشتند مس سونگون ورزقان؟ آیا نمی توانستند اسم دیگری بگذارند؟

تیمی که قهرمان شدنش برای مردم شهرستان ورزقان هیچ تاثیری نداشت، انگار این تیم از ورزقان نیست!!، مگر می شود آخه مردم ورزقان که از ورزش دوستان هستند و حتی بازی های داخل شهرستانی را هم حساس می گیرند و همه مسابقات شهرستانی را از نزدیک پیگیری می کنند ولی برای تیم فوتسال مس سونگون بی تفاوت باشند!!!

یکی گفت: این تیم به شهرستان ورزقان ربطی ندارد ،نه بازیهایش در ورزقان برگزار میشه نه تمریناتش نه بازیکنانش ایجا میان نه کارهای دیگش

دومی گفت: اگه تیم مال شهرستان ورزقان بود چند سال از شروع فعالیتش گذشته و باید از منطقه هم بازیکن جذب می کردند و آن ها را بازی می دادند ازشون استفاده می کرد به خدا توی منطقه ما هم بازیکان خوبی هست

سومی گفت: اگه تیم مال شهرستان ورزقان هست مدیر عاملش اهل ورزقان می بود، مگه تو شهرستان ورزقان کسی لیاقت مدیریت یه تیم فوتسال را ندارد؟ ورزقانی که مردمان و نخبه گانش از قدیم در ادارات،سازمان های مختلف مدیریت کرده اند و می کنند.

چهارمی گفت: فکر نکنم این تیم برای شهرستان ورزقان باشد،اگه برای ورزقان بود باید از کارکنان باشگاه ورزقانی هم باشد، اصلا معلوم نیست عزل نصب هایش چجوری و از کجا انجام میشه یه روز میگن مدیرش رفت یه روز میگن یه مدیر جدید اومد،جالبه که مدیری که تیمو قهرمان کرده ولی نمیدونم چی شد که رفت.

پنجمی گفت: خیلی خوب می شود این تیم را منحل کنند و برای بقیه رشته ها سرمای گذاری کنند. چون هزینه های زیادی برای این تیم می کنند و در مقابلش چیزی به دستمون نمیاد.

مردم و ورزش دوستان وجوانان شهرستان ورزقان انتظار داشتند عوامل این تیم حداقل یک جشن کوچک و معمولی در منطقه خودمون برگزار کنند تا به اسم این تیم که برای شهرستان ورزقان است لطمه نخوره و ضایع نشه

مردم شهرستان ورزقان انتظار دارند این تیم اگرچه به اسم شهرستان ورزقان است باید در همین جا میزبانی کنه و همه‌ای خیر و برکاتش برای مردم این منطقه باشد نه شهرهای دیگه.

ما جوانان از مسئولان خصوصا آقای فرماندار محترم و نماینده محترم شهرستان ورزقان در خواست داریم در مقابل این خواسته جوانان که خواستشان چیزی زیادی نیست پاسخ گو باشند، ما خواستمان این است که مثل بقیه شهر ها تیم داشته باشیم و بریم ورزشگاه ازش حمایت کنیم و تشویقش کنیم و آخر فصل بعد قهرمانی جشن بگیریم و خوشحالی کنیم.

نماینده ورزقان در گفت‌وگو با آناج؛

حساب‌های بانکی معدن مس‌سونگون از تهران به آذربایجان‌شرقی منتقل می‌شود/ ضمانت اجرای سرپیچی از قانون جلوگیری نیروی انتظامی از تردد کامیون‌ها با مجوز دادستانی است

علیزاده گفت: حسب مصوبه شورای معادن استان،باید حساب‌های بانکی و دفاتر مالیاتی معدن مس سونگون ورزقان به محل اکتشافات منتقل شود، در غیر این صورت نهادهای قانونی از تردد کامیون‌ها جلوگیری می‌کنند.

رضا علیزاده در گفت‌‌وگو با خبرنگار گروه اقتصادی آناج با اشاره به شائبه‌ی ایجاد شده در منطقه‌ی ورزقان مبنی بر جلوگیری مردم از تردد خودروها به مس سونگون، ضمن تکذیب این موضوع، ابراز داشت: براساس ماده 43 قانون برنامه ششم توسعه، حساب‌های بانکی و دفاتر مالیاتی معادن باید در محل اکتشافات باشد و در آنجا فعالیت کند.

وی ادامه داد: در حال حاضر حساب‌های بانکی مس سونگون در تهران ایجاد شده و بر اساس مصوبه‌ی شورای معادن آذربایجان‌شرقی که با حضور استاندار، فرمانده نیروی انتظامی، 2 تن از نمایندگان مجلس، دادستانی و مدیران کل جهادکشاورزی، صنعت و معدن و حفاظت محیط زیست تشکیل می‌یابد قرار بر این شد حساب‌های بانکی مس سونگون به محل اکتشافات منتقل شود.

نایب رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس دهم با بیان اینکه در این جلسه اعضاء درخصوص ضمانت اجرای این کار بحث کردند، یادآور شد: در نهایت قرار بر این شد در صورت عدم انتقال حساب‌ها ظرف مدت یک ماه، با مجوز دادستانی و با همکاری نیروی انتظامی از تردد خودروها به مس سونگون جلوگیری شود.

وی متذکر شد: در حال حاضر انتقال حساب‌ها و دفاتر مالیاتی در حال انجام است و هیچ‌گونه مشکلی در این خصوص وجود ندارد، متاسفانه موضوع را به‌گونه‌ای طرح کرده بودند که مردم می‌خواهند مانع تردد خودروها شوند و هرج و مرج ایجاد گردد، درحالی که چنین چیزی صحت ندارد.

عکس/ برف‌روبی در استان آذربایجان شرقی

تصویری از برف روبی در روستای نصیرآباد ورزقان استان آذربایجان شرقی را مشاهده می کنید.